การก าหนดขนาด - · PDF file 79 2.3 ข้อก...

Click here to load reader

  • date post

    13-Jun-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of การก าหนดขนาด - · PDF file 79 2.3 ข้อก...

  • 77

    การก าหนดขนาด (Dimension)

    การบอกขนาดในแบบสั่งงาน (Drawing) มีความส าคญัมากส าหรับการเขียนแบบ ถา้แบบ ใดไม่บอกขนาดช้ินงานนั้นไม่สามารถ ผลิตได ้และแบบงานนั้น ก็ไม่มีคุณค่ามีแต่รูปร่างแค่นั้น ดงันั้นผูเ้ขียนแบบจ าเป็นตอ้งท าการแสดงรายละเอียดในแบบงานใหมี้ความสมบูรณ์ท่ีสุด เพื่อความ สะดวกและถูกตอ้งในการน าเอาแบบงานดงักล่าวไปท าการสร้างงานตามแบบสั่งงานนั้น ๆ และส่ิง ท่ีขาดไม่ไดท่ี้ผูเ้ขียนแบบจ าเป็นจะตอ้งเขียนเพื่อแสดงลงในแบบงานอีกส่ิงหน่ึง เพื่อใหแ้บบงา นมี ความสมบูรณ์นั้นก็คือ การก าหนดขนาด (Dimension) ซ่ึงจะเป็นการง่ายต่อการน าเอาแบบงานนั้น ไปใชง้านในรูปแบบต่าง ๆ ผูท่ี้น าเอาแบบงานไปใชง้าน ไม่จ าเป็นท่ีจะตอ้งมาท าการวดัขนาดหรือ ค านวณระยะและมาตราส่วนจากแบบงาน ถึงแมจ้ะไม่มีตวัอยา่งช้ินงานจริงมาประกอบในการสร้าง งานตามแบบ ถา้แบบงานมีความสมบูรณ์ ผูส้ร้างงานตามแบบก็จะสามารถท่ีจะสร้างงานไดอ้ยา่ง ถูกตอ้ง ในการก าหนดขนาดตามมาตรฐาน ISO น้ีจะก าหนดขนาดใชห้น่วยเป็นมิลลิเมตร ดงัแสดง รูปท่ี 2.1

    รูปท่ี 2.1 แบบงานท่ีบอกขนาดสมบูรณ์

  • 78

    2.1 หลกัการก าหนดขนาด ในการก าหนดขนาดในแบบงานเพื่อใหแ้บบงานมีมาตรฐานผูเ้ขียนแบบตอ้งค านึงถึงส่ิงต่อ ไปน้ีคือ ขั้นตอนในการผลิตช้ินงาน หนา้ท่ีของช้ินงาน การปฏิบติังานในโรงงาน และการตรวจสอบ การวดัขนาด เพื่อใหแ้บบงานออกมาสมบูรณ์ นอกจากน้ีผูเ้ขียนแบบตอ้งอาศยัหลกัการ ก าหนด ขนาดมาใชด้งัต่อไปน้ี 1) การก าหนดขนาดตอ้งอาศยัผวิเรียบเป็นผวิอา้งอิง เช่น ผวิฐาน 2) ผวิเรียบอา้งอิงจะอาศยัจากหนา้ท่ีของช้ินงานนั้น หรือจากขั้นตอนการผลิต 3) การก าหนดขนาดตอ้งใหร้ายละเอียดถูกตอ้งครบสมบูรณ์ 4) การก าหนดขนาดตอ้งสามารถอ่านแบบไดง่้ายและชดัเจน โดยไม่ตอ้งกลบัไปสอบถาม ผูเ้ขียนแบบอีก สามารถตรวจสอบได ้และการบอกขนาดตอ้งไม่บอกซ ้ าซอ้นกนั

    2.2 ส่วนประกอบของการก าหนดขนาด การก าหนดขนาดจะประกอบไปดว้ยส่วนต่าง ๆ ดงัต่อไปน้ี 1) เส้นบอกขนาด (Dimension Line) และเส้นก าหนดขนาด (Extension Line) 2) หวัลูกศร (Arrow) 3) ตวัเลข และตวัอกัษรบอกขนาด (Dimension Text) 4) สัญลกัษณ์บอกลกัษณะ รูปร่าง ผวิงาน และอ่ืน ๆ ดงัแสดงรูปท่ี 2.2

    รูปท่ี 2.2 แสดงส่วนประกอบต่าง ๆ ของการก าหนดขนาด

    1

    3

    2

    4

  • 79

    2.3 ข้อก าหนดการก าหนดขนาดเมื่อน าไปใช้งาน 2.3.1 เส้นบอกขนาด และเส้นก าหนดขนาด ขอ้ก าหนดของ เส้นบอกขนาด และเส้นช่วยก าหนดขนาด ท่ีใช้ในงานเขียนแบบ ตาม มาตรฐานสากล จะใชม้าตรฐาน ISO 128 – 1982 (E) ส่วนมากนิยมใชก้ลุ่มเส้นเตม็หนา 0.50 โดยมี วธีิการก าหนดไวด้งัน้ี

    1) เส้นบอกขนาด และเส้นก าหนดขนาดจะตอ้งใชเ้ส้นเตม็บาง (หนา 0.25 มม.) 2) เส้นขอบรูปใหใ้ชเ้ส้นเตม็หนา (หนา 0.50 มม.) 3) ส่วนปลายเส้นก าหนดขนาด จะลากเลยหวัลูกศรประมาณ 1- 2 มม. 4) เส้นบอกขนาดเส้นแรกจะอยูห่่างจากขอบของช้ินงานประมาณ 10 มม. 5) เส้นบอกขนาดเส้นถดัไปท่ีขนานกนั ควรมีระยะห่างจากเส้น แรกอยา่งนอ้ย

    7 มม. ดงัแสดงรูปท่ี 2.3

    รูปท่ี 2.3 แสดงขอ้ก าหนดของเส้นบอกขนาด และเส้นช่วยก าหนดขนาด

    2.3.2 หัวลูกศร ขอ้ก าหนดของหวัลูกศรมีดงัน้ี 1) หวัลูกศรขนาดเล็กปลายแหลมระบายทึบ หรือเขียนเป็นมุมเปิด 15º โดยก าหนด ขนาดหวัลูกศรไวด้งัน้ี

    d = ความหนาของเส้นขอบรูปช้ินงาน l = ความยาวของหวัลูกศรประมาณ (5d) h = ความสูงหวัลูกศรประมาณ 0.7 – 1 มม.

    2

    3

    1

    4

    5

  • 80

    เช่น สมมุติใหค้วามหนาของเส้นขอบ รูป (ใชก้ลุ่มเส้น 0.50 ) ดงันั้นความยาวของ หวัลูกศร ( l ) มีค่าเท่ากบั 5d จะได ้5 x 0.50 เท่ากบั 2.50 มม. ดงัแสดงรูปท่ี 2.4

    รูปท่ี 2.4 แสดงขนาดหวัลูกศร

    2) ถา้แบบงานมีขนาดนอ้ยกวา่ 10 มม. ใหเ้อาหวัลูกศรไวข้า้งนอกเส้น ก าหนด ขนาด และปลายหวัลูกศรช้ีเขา้หากนั ดงัแสดงรูปท่ี 2.5

    รูปท่ี 2.5 แสดงการใชห้วัลูกศรกบัแบบงานก าหนดขนาดนอ้ยกวา่ 10 มม.

  • 81

    2.3.3 ตัวเลขและตัวอกัษรบอกขนาด ขอ้ก าหนดของตวัเลขและตวัอกัษรมีดงัน้ี 1) ตวัเลขและตวัอกัษรภาษาองักฤษท่ีใชใ้นงานเขียนแบบ ตามมาตรฐานสากลจะ ใชต้ามมาตรฐาน ISO 3098/1-1974 (E) และในแบบงานเดียวกนัควรเป็นตวัเลขและตวัอกัษรขนาด และชนิดเดียวกนั ขนาดไม่ควรเล็กกวา่ 3.5 มิลลิเมตร และในการเขียนตวัเลขบอกขนาดไม่ตอ้งเขียน หน่วยการวดั ใหเ้ขียนเฉพาะตวัเลขบอกขนาด ดงัแสดงรูปท่ี 2.6 2) ตวัเลขบอกขนาดไม่เขียนตดักบัเส้นบอกขนาด