Monitoren Flora en Fauna in Lelystad 2013 flora en fauna...آ  2016. 8. 25.آ  Kon in 2012 nog...

download Monitoren Flora en Fauna in Lelystad 2013 flora en fauna...آ  2016. 8. 25.آ  Kon in 2012 nog gedacht

of 56

  • date post

    28-Feb-2021
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Monitoren Flora en Fauna in Lelystad 2013 flora en fauna...آ  2016. 8. 25.آ  Kon in 2012 nog...

  • Monitoren Flora en Fauna in Lelystad

    2013

    Lelystad, december 2013

    R. Heemskerk , J. Reinhold & E. Colijn

  • 2

    Colofon

    Titel : Monitoren Flora en Fauna in Lelystad 2013

    Auteur : R. Heemskerk , J. Reinhold & E. Colijn

    Datum : december 2013

    Rapportnummer : LBF2013-28

    Foto’s : Landschapsbeheer Flevoland

  • 3

    Samenvatting

    Lelystad is een groene stad met tal van mogelijkheden voor de natuur. Maar hoe ontwikkelt die

    natuur zich nu? Waar liggen kansen om de natuur nog betere kansen te geven of hoe kan beheer

    en onderhoud anders ingericht worden om toch dezelfde natuurwaarden te behouden.

    Een vinger aan de pols moet duidelijkheid verschaffen of de gemeente op de goede weg is.

    Monitoren is dus noodzakelijk om veranderingen in de natuur in kaart te brengen. Aanbevelingen

    dienen gedaan te worden waar het mis ging of waar potenties liggen om het nog beter te doen.

    Samen met de burgers van Lelystad wordt het steeds duidelijker hoe de natuur zich ontwikkelt.

    Leuk om te zien dat burgers steeds vaker hun velddata aanleveren zodat analyses gemaakt

    kunnen worden waar kansen en bedreigingen zijn.

    In 2013 is extra aandacht besteed aan de sprinkhanen. Het Knopsprietje werd tijdens een van de

    excursie gevonden op de Houtribhoogte en daarmee is de eerste Lelystadse populatie een feit.

    Kon in 2012 nog gedacht worden dat de waarnemingen van de otter een toevallige passant was,

    in 2013 is wel duidelijk geworden dat de gemeente blijvend dieren binnen haar gemeentegrenzen

    hebben. Het aantal vrijwilligers dat de soort nu volgt is in 2013 dan ook uitgebreid.

    2013 was ook een bijzonder vlinderjaar. Ook nu weer bleken de vlinderbanen goed te

    functioneren, maar werden oojk bijzondere waarnemingen gedaan. De invasie van Oranje

    Luzernevlinders werd tijdens het monitoren ook vastgesteld en de waarneming van een

    Keizersmantel toont ook aan dat de soort Lelystad wel op eigen kracht kan bereiken. Nu nog

    vestigen!

  • 4

    Inhoud

    Samenvatting 3

    Inhoud 4

    Inleiding 5

    Resultaten 6

    INSEKTEN

    Libellen als indicator voor de waterkwaliteit 7

    Vlinderbanen in het bos 10

    De Keizersmantel van Lelystad 12

    Sprinkhanen in Lelystad 13

    AMFIBIEEN, VISSEN EN REPTIELEN

    Alpenwatersalamander 18

    Ringslang 19

    Rivierdonderpad 21

    Rugstreeppad 22

    ZOOGDIEREN – MARTERACHTIGEN

    Boommarter 24

    Steenmarter 26

    Otter 27

    ZOOGDIEREN – VLEERMUIZEN

    Gewone dwergvleermuis 28

    Laatvlieger 31

    Meervleermuis 33

    Watervleermuis 36

    VOGELS

    Meetnet Urbane Soorten (MUS) 37

    PLANTEN

    Graslandmonitoring 40

    Oeverplanten 44

    Ratelaar 48

    Rietorchis 53

    BIJLAGEN

    Locaties monitoring oeverplanten en libellen

    Locaties van de graslandkarteringen

  • 5

    Aantal waarnemingen in lelystad.waarneming.nl tot eind 2013

    Inleiding

    Sinds 2009 houdt Landschapsbeheer Flevoland een vinger aan de pols ten aanzien van de

    natuurontwikkelingen in de stad. Veel van de natuurwaarden zijn in de periode 2009-2012 in

    kaart gebracht en er is hierover gerapporteerd (Reinhold & Heemskerk, 2011; Reinhold,

    Heemskerk & Smeets, 2012).

    De toestand van de natuur is toen in kaart gebracht maar de ontwikkeling zelf niet. Daarvoor

    dient gemonitord te worden. De situatie van 2009-2012 is een mooie uitgangspunt om de

    ontwikkelingen te gaan volgen. Vaker meten op dezelfde locatie geeft inzicht in de ontwikkelingen

    die de natuur ondergaat. Ook levert het frequenter zoeken naar bepaalde soorten regelmatig

    nieuwe waarnemingen op zodat de verspreiding van de soort steeds nauwkeuriger wordt. Dit

    rapport moet dan ook als een aanvulling op Reinhold & Heemskerk (2011) en Heemskerk,

    Reinhold & Smeets (2012) gezien worden.

    De databank

    Waarnemingen van de soorten zijn vastgelegd www.lelystad.waarneming.nl. Een website die voor

    iedereen toegankelijk is en waar iedereen ook eigen waarnemingen kan aanbrengen.

    www.lelystad.waarneming.nl heeft eind 2013 ongeveer 409.000 waarnemingen van ruim 2700

    soorten. Het merendeel van de waarnemingen betreft vogels. Waarnemingen van zoogdieren,

    nachtvlinders, dagvlinders volgen in aantallen. Het overzicht geeft dan ook vooral het

    interesseveld van de verschillende waarnemers weer.

    De gemeente Lelystad heeft een contract met de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Dit

    is een landelijke databank waar alle natuurdata die bekend zijn van heel Nederland in staan. De

    data van www.lelystad.waarneming.nl staan ook in deze databank (evenals andere data).

    Idealiter zou een raadpleging van de NDFF voldoende moeten zijn voor een volledig overzicht. De

    NDFF loopt echter (altijd) achter op het binnenhalen van de data van

    www.lelystad.waarneming.nl. Raadplegen van beide systemen heeft daarom de voorkeur.

    http://www.lelystad.waarneming.nl/ http://www.lelystad.waarneming.nl/ http://www.lelystad.waarneming.nl/ http://www.lelystad.waarneming.nl/

  • 6

    Resultaten

    Leeswijzer: in dit rapport worden verschillende onderzoeken gepresenteerd. Enerzijds op

    soortsniveau, anderzijds op soortgroepsniveau in relatie tot beheer of inrichting.

    Gekozen is om per soortgroep de verschillende onderzoeken te bundelen. Elk deelonderzoek is zo

    opgeschreven dat de rapportage als zelfstandig onderdeel te lezen is. Tevens is gekozen om per

    onderzoek de gekozen methodiek en resultaten kort en krachtig neer te zetten. Wij hopen

    hiermee de essentie van het onderzoek neer te zetten en niet alle details.

    Gerealiseerd moet worden dat de kaarten een beeld geven van de stand tot en met eind 2013. Er

    blijven echter altijd waarnemingen bijkomen. Het is dus zaak om regelmatig te kijken op de

    website of de situatie voor een plant of dier (sterk) gewijzigd is.

  • 7

    INSEKTEN

    Libellen als indicator voor waterkwaliteit Inleiding

    Binnen de gemeente Lelystad zijn de laatste jaren veel natuurvriendelijke oevers gerealiseerd. Dit

    zal niet alleen weerslag hebben op de oevervegetatie, maar ook het onderwaterleven zal hiervan

    profiteren. Libellen vormen een goede indicator voor de waterkwaliteit. De verschillende soorten

    leven een of meerdere jaren onder water en hebben daar verschillende structuren en een

    bepaalde waterkwaliteit nodig. Door verschillende oevertypen gedurende enkele jaren te

    monitoren op libellen kan het effect van de inrichting van de oever gemeten worden.

    Opzet

    Verspreid over Lelystad werden 8 locaties geselecteerd, waar een oevertracé over de lengte van

    100 meter drie maal werd onderzocht op libellen (zie bijlage 1). De eerste onderzoeksronde vond

    plaats op 27 en 28 mei, de tweede tussen 18 en 2 juli, en derde tussen 22 augustus en 5

    september. Gekeken werd naar welke soorten libellen er aanwezig waren en in welke aantallen.

    Resultaat

    Tabel 1 geeft het totaal resultaat aan per locatie. De verschillen zijn groot: van 3 tot 12 soorten

    en van 1 individu tot 230 individuen per soort. De soortenarmste oevers hebben een traditioneel

    beschoeide en weinig gevarieerde oever. De oevers met de meeste soorten en de hoogste

    aantallen zijn niet overeenkomstig: Bij de Artemisweg is de oever traditioneel, maar de hoge

    soortenrijkdom hangt waarschijnlijk samen met de aanwezigheid van oeverplanten buiten de

    beschoeiing en de ligging aan de rand van de stad. Het Galjoen heeft een afwisselende

    vegetatiebreedte en veel soorten (water)planten. De Warande is gelegen in aansluiting op

    natuurgebied en heeft een zeer gevarieerde natuurlijke oever. Traditionele beschoeide oevers

    met een diepteverschil van bijna een meter tussen land en water bieden een slechte groeiplaats

    voor veel soorten oever- en waterplanten. Hier zijn doorgaans weinig

    soorten en aantallen libellen te vinden. Dit is goed te zien bij het

    Jagersveld, de Parlaan en Langesloot.

    De zeer slechte score aan het Jagersveld hangt mogelijk ook samen

    met de kwaliteit van het water, dat hier vrij troebel is. Voorts viel dit

    jaar op dat er op veel plaatsen zeer rigoureus gemaaid werd. Daar

    waar weinig vegetatie werd gespaard, werden ook weinig libellen

    gezien. Libellen gebruiken water- en oeverplanten niet alleen voor de

    ei-afzet maar ook als uitkijkposten.

    De meeste libellensoorten die gevonden zijn behoren tot de algemene

    Nederlandse soorten. Alleen de vroege glazenmaker is minder

    algemeen. Deze soort, die een voorkeur heeft voor veengebieden,

    houdt van waterplantrijke wateren met een hoge oeverbegroeiing in

    de vorm van riet en lisdodde. Het aantal waarnemingen in Lelystad

    neemt toe, wat erop wijst dat Lelystad een rol speelt als verbinding

    tussen de populaties in het Gooi of Veluwe