Panewippchen 02/2010 - Service éducatif MNHN Luxembourg

Click here to load reader

  • date post

    24-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    256
  • download

    15

Embed Size (px)

description

Magazine du Musée national d’histoire naturelle du Luxembourg pour jeunes intitulé « Panewippchen »

Transcript of Panewippchen 02/2010 - Service éducatif MNHN Luxembourg

  • De

    Pa

    new

    ipp

    che

    n g

    tt

    op

    chl

    orf

    ri g

    eb

    lee

    cht

    e P

    ab

    eie

    r ge

    dr

    ckt

    .

    natur muse - 25, rue Mnster - L-2160 Ltzebuerg - Tel.: 462233 450

    www.naturmuse.luwww.panda-club.lu

    De Panewippchen gtt nnersttzt: Ministre de la Culture - Muse national dhistoire naturelle -

    Ministre de la Famille et de lIntgration - Service National de la Jeunesse - Ministre du Dveloppement durable et des Infrastructures -

    Administration de la Nature et des Forts - Administration de lEnvironnement - Ministre de la Sant -

    Ministre de lIntrieur et la Grande Rgion, Administration de la gestion de leau - Ministre de lEducation nationale et de la Formation professionnelle

    De PanewippchenZeitung vum natur muse fir jonk Leit

    Ds Nummer gouf gemaach an Zesummenaarbecht mat der Naturverwaltung

    N91 2/2010

  • E Kachbuch fir all di, di nach ni gekacht hunn an natierlech och fir al Huesen am Kachen. Keng kompliziert Kachrezepter, mee Fotoen, di Schrtt fir Schrtt duerch dZoubereedung vu leckere Platen fieren.Dst Buch gouf ausgeschafft vu Schler an hire Lierbeoptraagten aus dem Centre dEducation diffrencie an dem Centre de Propdeutique professionnelle vu Warken.Dir knnt dBuch bestellen duerch Iwwerweisung vun 29,50 Euro (Porto abegraff) op den CCP LU91 1111 1224 5440 0000 vun der Amicale du Centre dEducation Diffrencie Warken mat der Mentioun Kochen und Backen oder Cuisiner et cuire. Gitt ons r genee Adress un an da kritt Dir dBuch heem geschckt.Sollt Dir Froen hunn, da rufft un um Telefon 81 75 51 228. DDanielle Gieres an dMaisy Weiss stinn Iech gren zur Verfgung.

    Redaktiounscomit: S. Backes, C. Brochmann, J. de la Gardelle, S. Goerens, C. Greisen, M. Grosbusch, M. Hagen, S. Hagen, C. Heidt, M. Hoffmann, M. Kirsch, G.Kugener, S. Majerus, M. Reichard, F. Theisen, M. Ursone, Y. Wagener. Texter: J. de la Gardelle, S. Goerens, S. Hagen, C. Heidt, M. Kirsch, G. Kugener, D. Murat, J. Pir, M. Reichard, F. Theisen.Grafik an Illustratioun: S. Goerens, S. Hagen. Fotoen: J. de la Gardelle, F. Khler, M. Knig, G. Kugener, P. Kugener, O. Molitor, D. Murat, naturmuse, J. Schartz, M. Schaul, J. Schock, Semrau/Anders, T. Stephan, F. Wolter, J. Zachs.Wssenschaftleche Rot: Gesondheetsministre, Naturverwaltung.

    Juli-Septemberam `natur muse

    Nei um Bichermaart

    Meter fir Meter Oplisung

    Blaschka: de vergiessene Schaz vun den naturwssenschaftleche Knschtler

    Leopold a Rudolf Blaschka

    Eng Fotosaustellung vum Heidi an Hans-Jrgen Koch.

    vum 13. Mee bis de 15. August 2010 am 'natur muse'

    An dser Austellung gesis du Fotoen vun de fantastesche wssenschaftleche Modeller vu Quallen, Sianemonen, Polypen a Radiolen, di de Papp an de Jong Blaschka mat vill Lift zum Detail aus Glas

    modeliert hunn.

    Um Site: www.emwelt.lu fnns du all Detailer iwwert dse flotte Concours

    Am Kader vun der Aktioun Gesond iessen - mi beweegen 2007-2010 ass dst Joer zu Fouss goen un der Rei.Kuck op:

    www.goen2010.rtl.lu

    Komm gi mat op de Mound! Labyrinth S.7

    2

    Wupp NewsImpressum:

    Concours: internationalt Biodiversititsjoer 2010

    Text: Sylvie Hagen, Sabine Goerens

  • Sot Meeschter, hutt Dir se nach all fir hei Beem futti ze man?

    Kmmer Dech m deng eege Saachen!

    Dat gtt deier: Beem futti man an

    och nach frech mat der Bsch-

    Polizei sinn!

    Egal wat!

    Also, firwat mchs Du Lcher

    an de schine Bam?

    Zweetens: nnert der Schuel stzen di sfteg Muede vu Kiewerleken, Seechomessen an nach aner Bischten, jee mi MttegIessen.

    Onschlleg Kanner mbrngen, di hu mir

    gr! An elo brauch ech nach deng Adress.

    An der dcker Bich dohannen am Bsch wunnen ech an enger Hiel, di ech selwer gemeesselt hunn

    an di 5 Meter iwwert dem Buedem ass.

    DZuel vun denge Verbrieche gtt mmer mi grouss: och nach eng Buch

    futti man!

    Elo geet et mir awer sou lues duer mat dengen Topegkeeten!

    Masseg aner Diere wi de Bammarder, dFliedermais, de

    Bschkauz, di Kleng Bschdauf, de Kueslfer, dRunnen a Co. soe

    mir Merci, datt ech all Joer e puer Hiele bauen a just selwer

    an deer schinster wunnen.

    Dat ass jo schin a gutt, m ...

    ddi Du Tutebatti.

    Steckbrif:De Schwaarzspiecht ass dee grisste Spiecht zu Ltzebuerg (esou grouss wi e Bsch-Kueb). Hie wunnt a grousse Bichen-Bscher, wou och Plaze mat Nolebeem sinn. Wi den Numm et seet, ass de Schwaarzspiecht ganz schwaarz mat engem ganz roude Kapp beim Mann (dFra huet just e roude Fleck hannen um Kapp).

    ischtens: ds Fiicht ass schonns laang dout.

    3

    Bam - Killer oder ...?

    Text: Claude Heidt

  • Wiisst um Bord vum Bsch oder op Lichtungen am Bsch a ka bis 1,5m hich ginn.Brong - mauve klackenarteg Blien, blnkeg, schwaarz, ronn Fruucht mgi vu 5 grnge Kelchblieder.

    All Planzendeeler si ganz gfteg. Wann een eng Kiischt dovun sst, gtt ee schwindeleg, bewosstlos an et kann een dru stierwen.

    An der Medizin gtt dest Gft vun den Aendoktere gebraucht, fir dPupillen mi wit op ze maachen, wa se dAen nnersichen.

    Nolebam, flaach donkelgrng No

    len,

    rout becherfrmeg Bieren di e

    gftege Kr mginn.

    DNolen, dSchuel vum Bam an de

    Somkr si ganz gfteg. Just dat ro

    ut

    Fruuchtfleesch ass net gfteg an

    dVulle friessen dat gr, de Somkr

    knnt bei hinnen onverdaut nees

    mam Kacka eraus.

    Frier ass de Fransische Pllem m

    mer ronderm de

    Buergen ugeplanzt ginn, well dRitt

    er sech hir Armbrusten

    a Fitschefeiler aus dem

    elasteschen Holz gebastelt

    hunn.

    Haut gtt des Planz och

    nach an der Medizin

    agesat fir Medikamenter

    hirzestellen.

    Wiisst a fiichte Bscher a blit fri am Joer.

    Di ganz Planz ass gfteg, och di schi rout Friichten, di vu witem liichten.

    Mcke gi vum Gestank vun der Planz ugelackelt, si loossen sech um Kelech nidder a rutschen dann op der glater Flch an dFal, aus dr se net mi esou sier eraus kommen. Si probieren mmer nees erop ze krabbelen an hire Kierper gtt dobi mat Polle bedeckt. No e puer Deeg gtt dBli mi ronzeleg an dMcke knne sech aus der Fal befreien. Mat Polle bepuddert flie si op di nchst Bli a bestuben ds mat friemem Pollen.

    De Grnge Merder ka mam Wisechampignon verwiesselt ginn, wann en um Rand vum Bsch steet.

    D Champignonsgeflecht wiisst grisstendeels nnert dem Buedem. Wann dWieder waarm a fiicht ass, da fnkt den Hutt un sech aus dem Buedem eraus ze strecken. nne bleift eng Knoll iwwreg, de Still streckt sech an dLuucht an eng dnn Haut platzt a bleift um Still als Kolrettchen hnken. Den Hutt ass grngelzech an nnert dem Hutt si wiss Lamellen, an deenen di wiss Spore versuergt ginn. Ds Spore gi mam Wand oder mat den Diere verbreet an hllefen dem Champignon sech ze verbreeden.

    40cm

    1,5m

    15m

    12cm

    4

    am BschHondskiischt, Tollkirsche, belladone, Belladonna

    Gefteges..

    ,Franseische Pallem,

    Eibe, if a baies, Taxus baccata

    ..,

    Grenge Maerder,Gruner Knollenblatterpilz, amanite phalloide, Amanita phalloides

    ..,

    .. ..

    Text: Franoise Theisen

    Ieselsouer, HeckepeppchenAronstab, gouet, Arum maculatum..

  • Den Heckeknuewelek knnt a ville Bschaarte vir.Seng Blieder si lanzefrmeg a richen no Knuewelek. Si kommen am Februar aus dem Buedem. Et richt dann oft staark no Knuewelek am Bsch. Den Heckeknuewelek ass Famill mam Knuewelek an den nnen.E blitt am Abrll-Juni, seng Blie gesinn aus wi kleng Stren. Heckeknuewelekspesto

    Du brauchs:100-200 g frsch Heckeknueweleksblieder *evtl 1-4 Knueweleksziwen (gtt mi Pepp)50 Piniekren, di an enger waarmer Pan ouni Ueleg liicht gerichtert ginn100 g reng geriwwene Parmesan Tilffel Salzbis zu 150 ml gudden, kal gepresstenen Olivenueleg

    DNss (an de Knuewelek) graff hacken an duerno an engem Mrser verrieren.DHeckeknueweleksblieder wschen a virsiichteg drchnen. Da graff rappen an no an no an de Mrser ginn a mat zerdrcken, bis e glate Bri entsteet. Dee Bri an eng Schossel man an de Parmesankis dranhiewen.nnert krftegem Riere den Olivenueleg lues draschdden. De Pesto schmaacht am beschte frsch. En hlt sech och an engem loftdichte Glas, mat Olivenueleg zougedeckt, bis zu enger Woch am Frigo.

    *Opgepasst! Plckt dBlieder vum Heckeknuewelek ier dPlanz hir Blie kritt! Nt dBlieder vum Heckeknuewelek mat de Blieder vum Meekraitchen (di gfteg sinn) verwiesselen. Reift dBlieder tschent de Fangeren, wa se no Knuewelek richen, da sinn et dHeckeknueweleksblieder, dMeekraitchensblieder richen nt no Knuewelek.

    De schwaarzen Hielenner ass als Strauch oder klenge Bam bekannt. Et fnnt een en oft als Heckestrauch oder u Bschrnner.E blitt tschent Mee a Juni a seng Blie richen immens friichteg frsch.Seng Biere sinn am August bis September zeideg, si sinn am Ufank rout an duerno schwaarz. DHielennerbire si Stengfriichten, si hunn all e Kr. DBiere sinn nmmen ziessen, nodeems se ofgekacht sinn.HielennerbliekichelcherDu brauchs:12 grouss Hielennerblie mam Still300 gr Miel3 Eer l Mllecheng Prise SalzOlivenueleg fir unzebrodenZmt an Zocker

    DEer trennen. DEegieler mam Salz an der Mllech vermschen.DMiel dobi ginn an dat Ganzt zu engem glate Pangegdeeg rieren.Zum Schluss di festgeschloen Eewisser virsiichteg an den Deeg hiewen.

    DHielennerblie mam Waasser ofspullen (oft stze Blatlais oder kleng Kierwerlcken drop). Op engem Duch drchne loossen.

    DBlien an de Pangegdeeg zappen (am beschten se einfach um Still unhalen) an duerno an der Pan mam waarmen Ueleg schwammend ausbaken.Op enger Hietchen mat Kichepabeier ofdrpse loossen. Virum Iessen Zocker an Zmt driwwer streen.

    DBschbier wiisst op Bschrnner a Lichtungen. Et gehiert zu der Famill vun d