Antwerpen voor Klimaat

Post on 12-Jul-2022

1 views 0 download

Transcript of Antwerpen voor Klimaat

Klimaat

Antwerpen voor

Huisvesting voor gierzwaluwen enhuismussen bij renovatie of nieuwbouw

Gerealiseerde projecten stad Antwerpenen de knelpunten

Natuurinclusief bouwen 18 mei 2021

Monique Van Dousselaere consulent Klimaat&LeefmilieuStad Antwerpen

i.s.m. Johan KempeneersApus-team (Gierzwaluwbescherming)

Foto: Jochem Kuhnen

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Voorgeschiedenis• Duurzaam bouwen• Wie?• Feiten• Waar wonen ze? • Bedreigingen• Realisaties

Inhoud

AntwerpenvoorKlimaat.be

• In 2009-2012: 1400 gierzwaluwnestkasten aan stadsgebouwen

• In 2016 “A-team” opgericht: stad Antwerpen, NAS, ANB, Vogelbescherming, Apus-team en Gierzwaluwwerkgroep Essen

• AG Vespa kan beroep doen op A-team met vrijwilliger Johan Kempeneers (Apus-team) voor advies en werfopvolging

Voorgeschiedenis – focus gierzwaluw

NAS ANB

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Energie

• Water

• Gezondheid (binnenlucht)

• Mobiliteit

• Ecologie: groen

maar FAUNA? (in het bijzonder gebouwafhankelijke fauna)

=> Natuurinclusief bouwen

Duurzaam bouwen

Foto: Kathy De Langhe

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Gierzwaluw• Huismus • Zwarte roodstaart • Pimpelmees • Koolmees • Roodborstje• Spreeuw • Én vleermuizen (Europese habitatrichtlijn)

Wie zijn deze beschermde gebouwbewoners?

Zwarte roodstaart (vr)

Zwarte roodstaart (m) Foto: Walter De Weger

Soortenbesluit (http://codex.vlaanderen.be Hfdst 3, Onderafdeling 3, art. 14)(nesten in hergebruik)

Foto: Guy Borremans

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Gierzwaluw, huismus, vleermuizen zijn koloniebroeders

• Keren jaar na jaar terug naar hetzelfde nest

• Gierzwaluw broedt hier eind april tot half augustus

• Gierzwaluw doet alles in de lucht

• Vleermuizen trouw aan stand- of overwinteringsplaats.

Feiten over gebouwafhankelijke soorten

Foto: Raymond De Smet

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Gierzwaluw geen zwaluw, verwant aan kolibri

• Verorbert tot 20.000 insecten per dag

• Gewone dwergvleermuis eet 3000 insecten en meer per nacht

• Huismussen: zaadeters, jongen eten rupsen

=> deze dieren maken onze omgeving leefbaarder!

Feiten over gebouwafhankelijke soorten

Foto: Raymond De Smet

AntwerpenvoorKlimaat.be

Klimaatverandering => (sub)tropische muggen (ziektedragers)

• Voornaamste ziektedrager tijgermug:

•dengue (knokkelkoorts) in Frankrijk en Kroatië

•chikungunyakoorts in Frankrijk en Italië

•zikavirus in Frankrijk

• Sinds 2018 in Nederland en België

• Grote kans terugkomst malariamug

Feiten klimaatverandering

Tijgermug foto: Getty Images

AntwerpenvoorKlimaat.be

1. Achter boeiboorden2. Achter kapotte roostertjes3. Achter/onder loodslabben 4. Bij muurankers5. Onder kapotte of

scheefliggende dakpannen6. Langs schoorstenen 7. Bij dakkapellen8. Achter de goot op de muur9. Bij regenpijpen10. Bij ontbrekende stenen

Waar wonen deze gebouwafhankelijke soorten?

AntwerpenvoorKlimaat.be

Waar wonen gebouwafhankelijke soorten?

Foto Wim De BockFoto Jochem Kühnen

AntwerpenvoorKlimaat.be

Waar wonen deze gebouwafhankelijke soorten?

Foto Niels Schild Foto Mona Van Dousselaere

AntwerpenvoorKlimaat.be

Waar wonen gebouwafhankelijke soorten?

Foto: Mona Van Dousselaere Guldenberg

AntwerpenvoorKlimaat.be

Bedreigingen voor nestgelegenheid

• Slopen oude gebouwen

• Spleten en gaten worden dichtgemaakt

• Geen spouwen of ze opvullen met isolatiemateriaal

• Stellingen en stofdoeken tijdens broedseizoen

• Vleermuizen idem probleem

Foto: Mona Van Dousselaere

Juli 2016

AntwerpenvoorKlimaat.be

Bedreigingen

Ventilatieroosters in gevel VOOR renovatie NA renovatieFoto’s Wim De Bock

Gierzwaluw in rooster

School Oelegem

AntwerpenvoorKlimaat.be

Na april en tot 15 augustus:

• Geen werken (dakonderhoud, timmer- en voegwerk)

• Geen stellingen en stofdoeken

=> werken kunnen STILGELEGD worden!

Aanvraagformulier voor een afwijking ophet soortenbesluit (doc - 792 KB)

=> compensatie!

https://www.natuurenbos.be/beleid-wetgeving/natuurbeheer/soortenbescherming/afwijkingen-op-het-soortenbesluit

Wat als ze erin zitten?

Foto: Mona Van Dousselaere

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Geïntegreerde nestgelegenheid

• Inbouw neststenen

• Dakpannen (klimaatverandering - hittegolven)

• Vogelvide huismussen

• Nestkasten

• Geen onderhoud nodig, geen uitwerpselen tegen gevel

Natuurinclusief denken, plannen, bouwen

Vogelvide

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Ruimte: 400(b) x 200(d) x 175(h)mm ideaal, kan kleiner

• Opening: 65(b) x 33(h) (ovaal) => vermijden van spreeuwen

• Min. 3 à 4 m hoogte zonder obstakels

• Vrije aanvliegroute

• Niet naar zuiden, wel oosten of noorden

• Aantal bij elkaar

• Kan tot op grote hoogte (hoogbouw)

Vereisten voor gierzwaluw

Foto Raymond De Smet

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: geïntegreerde nesten in dakgoot

Foto: Gilles San Martin

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: geïntegreerd nesten in steigergaten

Ferri Mauro steentje

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: geïntegreerde nesten bij schuin dak

Eindresultaat

Foto’s Vogelbescherming Vlaanderen

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: geïntegreerde nesten in muur

Eindresultaat

Foto Vogelbescherming Vlaanderen

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: inbouw neststenen

Universiteit Antwerpen Wilrijk

Foto: Mona van Dousselaere Foto Wim De Bock

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: inbouw neststenen

Foto: Mona Van Dousselaere (Essen) Foto: Wim De Bock

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: nestkasten aan gebouw

Foto Eddie Schild Foto: Wim De Bock

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: realisaties Antwerpen Bordeauxstraat

Foto: Johan Kempeneers

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: realisaties school Leerexpert

AntwerpenvoorKlimaat.be

Realisaties: school Leerexpert

Eindresultaat

Gierzwaluw: realisatie Groen Kwartier

Kolonie in dakgoot voor renovatie 2014

Foto’s: Mona Van Dousselaere

Dakgoot na renovatie 2018

AntwerpenvoorKlimaat.be

Woonhaven: alle 4 blokken worden gerenoveerd, bewoonde nestkasten

Gierzwaluw: realisaties Luchtbal Langblokken

Groot draagvlak

bij bewoners!

Aanbevolen werfzone

AntwerpenvoorKlimaat.be

https://www.youtube.com/watch?v=c3FzU-d3JMQ&t=2s

Gierzwaluw: realisaties Het Steen

Foto Jan Crab

AntwerpenvoorKlimaat.be

Voor april 2018: dichtmaken nest + spleten waar stuk gebouw afgebroken wordt

Gierzwaluw: realisaties Het Steen

Foto’s: Johan Kempeneers

AntwerpenvoorKlimaat.be

Boekentoren

Gierzwaluw: realisaties Het Steen

Foto’s Johan Kempeneers

AntwerpenvoorKlimaat.be

Opvolging altijd nodig!

• Stofdoek oprollen in broedseizoen

• Ladder in de weg

• Losgekomen plaklinten wapperen voor nestgaten

Gierzwaluw: realisaties Het Steen

Foto’s Johan Kempeneers

AntwerpenvoorKlimaat.be

Gierzwaluw: realisaties Sint Jacobskerk

AntwerpenvoorKlimaat.be

Realisaties: Sint Jacobskerk steigergaten

AntwerpenvoorKlimaat.be

Erfgoed: historisch uitzicht behouden

Gierzwaluw: realisaties Sint Jacobskerk

Foto’s: Johan Kempeneers

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Ruimte nodig: 150(b) x 150(d) x 350(h)mm

• Opening: 32mm rond (niet hoger dan 150mm van bodem)

• Niet naar zuiden, best oosten of noorden

• Aantal bij elkaar

• Tot een hoogte max van 10m

• Dichtbij struiken, hagen en beplantingenhttp://www.huismusbescherming.nl/pdfs/lijstVanVoorHuismusGewensteVOEDSELplanten_ZADEN.pdf

• Stofbad

Vereisten voor huismus

Foto: Rene Oosterhuis

AntwerpenvoorKlimaat.be

Huismus: geïntegreerde nesten bij schuin dak (vogelvide)

AntwerpenvoorKlimaat.be

Huismus: geïntegreerde nesten bij schuin dak (vogelvide)

bruzz.be

Taaluilen,nl

AntwerpenvoorKlimaat.be

Musseninbouwkast mét uitkijkplatform, ook extern te gebruiken (nieuw van 2018)=> veilig voor predatie

Huismus: inbouw neststenen

Foto’s Vogelbescherming Vlaanderen

AntwerpenvoorKlimaat.be

Opnemen in ontwerpfase=> duurzaamste beschermingswijze

• weinig of geen extra kosten

• geen achteraf gedoe met nestkasten

• geen risico stilleggen werken!

• creatieve en esthetische mogelijkheden=> verrijking architectuur

Natuurinclusief denken, plannen en bouwen!

Foto: Calveen Astronaut

AntwerpenvoorKlimaat.be

• Vlaamse overheid: GRO map 3_Criteria p 175 Biodiversiteit (habitats fauna flora via NIB)

• https://www.bouwnatuurinclusief.nl/

• https://www.checklistgroenbouwen.nl/

• https://animal-aided-design.de/en/

Infobronnen/checklisten

AntwerpenvoorKlimaat.be

AntwerpenvoorKlimaat.be

AntwerpenvoorKlimaat.be

De stadsnatuur dankt u al!

Vragen? Bedenkingen?

monique.vandousselaere@antwerpen.be03 338 37 84 - 0473 67 90 54

Johan Kempeneers jupeke@hotmail.comFoto: Kurt De Wispelaere

Met dank aan alle fotografen